Documents
-
LABYRINTH-MUSICAL-INSTRUMENTS-PHOTOGRAPHER-APRIL-RENAE LABYRINTH MUSICAL INSTRUMENTS -
LABYRINTH-MUSICAL-INSTRUMENTS-PHOTOGRAPHER-APRIL-RENAE LABYRINTH MUSICAL INSTRUMENTS -
LABYRINTH-MUSICAL-INSTRUMENTS-PHOTOGRAPHER-APRIL-RENAE LABYRINTH MUSICAL INSTRUMENTS -
LABYRINTH-MUSICAL-INSTRUMENTS-PHOTOGRAPHER-APRIL-RENAE LABYRINTH MUSICAL INSTRUMENTS -
LABYRINTH-MUSICAL-INSTRUMENTS-PHOTOGRAPHER-APRIL-RENAE LABYRINTH MUSICAL INSTRUMENTS -
LABYRINTH-MUSICAL-INSTRUMENTS-PHOTOGRAPHER-APRIL-RENAE LABYRINTH MUSICAL INSTRUMENTS
Όνομα
Πολίτικο Λαούτο
Εναλλακτικά Ονόματα
Λάφτα
Περιγραφή
Νυκτό χορδόφωνο με ιστορική παρουσία σε οθωμανικά αστικά και λαϊκά μουσικά σύνολα, στα χέρια κυρίως Ρωμιών και Αρμενίων μουσικών. Σήμερα παίζεται κυρίως στην Ελλάδα ως μέρος της οθωμανικής/τουρκικής αστικής μουσικής και των λαϊκών παραδόσεων του Ελλαδικού χώρου.
Λεπτομέρειες
Κατά τα τέλη του 18ου και το 19ο αιώνα το όργανο συμμετείχε στις λαϊκές ορχήστρες kabasaz (λαούτο, λύρα, κρουστό), οι οποίες συνόδευαν στο χορό τα köçekçeler (ενικ. köçekçe, νεαρά αγόρια ντυμένα με γυναικεία ενδυμασία). Συνδέθηκε επίσης με τη λαϊκή οθωμανική αστική μουσική που ακουγόταν στις ταβέρνες (meyhane) και τα νυχτερινά κέντρα διασκέδασης (gazino) του Πέρα, του Γαλατά, και άλλων κεντρικών συνοικιών της Κωνσταντινούπολης. Οι χώροι αυτοί, συχνά ιδιοκτησίας Ρωμιών και Αρμενίων (και όχι μουσουλμάνων, λόγω της κατανάλωσης αλκοόλ), φιλοξενούσαν ένα μικτό ρεπερτόριο, στο οποίο η οθωμανική αστική μουσική συνδυαζόταν με δημοτικά τραγούδια και χορευτικούς σκοπούς από τα Βαλκάνια και την Ανατολία, καθώς και με ευρωπαϊκά τραγούδια. Σε αυτό το περιβάλλον διέπρεψαν Ρωμιοί, Αρμένιοι, Τούρκοι Οθωμανοί και Ρομά μουσικοί δεξιοτέχνες σε όργανα όπως το ούτι, το κανονάκι, το ταμπούρ, η λύρα και το πολίτικο λαούτο, καθώς και περιοδεύοντες μουσικοί από την Ευρώπη και τις αραβικές επαρχίες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Η παρουσία του πολίτικου λαούτου άρχισε να φθίνει από τις αρχές του 20ού αιώνα. Τη δεκαετία του 1980 εκδηλώθηκε εκ νέου ενδιαφέρον για το όργανο από τον Kenan Şavklı, μουσικό που έπαιζε κυρίως ταμπούρ, στον οποίο αποδίδεται η απαρχή μιας περιορισμένης αναβίωσης. Καθοριστική υπήρξε και η συμβολή του οργανοποιού Turhan Demireli, ο οποίος άρχισε να κατασκευάζει πολίτικα λαούτα τη δεκαετία του 1980, σε μια περίοδο που το όργανο είχε σχεδόν εξαφανιστεί. Βασίστηκε σε όργανο αρμενικής κατασκευής των αρχών του 20ού αιώνα από ιδιωτική συλλογή, το οποίο χρησιμοποίησε ως πατρόν. Οι πρώτες κατασκευές του ακολουθούσαν τον παλαιότερο τρόπο σύνδεσης μπράτσου και σκάφους στη μικρή έβδομη. Κατόπιν αιτήματος μουσικών, μετέφερε την ένωση στην οκτάβα, διάταξη που επικράτησε στα μεταγενέστερα όργανά του. Το συγκεκριμένο λαούτο, κατασκευής Demireli, ανήκει στην πρώτη κατηγορία.
Η αναβίωση του οργάνου δεν είχε διάρκεια στην Τουρκία, πιθανώς επειδή το ούτι είχε ήδη εδραιωθεί και αντικαταστήσει το πολίτικο λαούτο στα σύνολα οθωμανικής/τουρκικής αστικής μουσικής. Σήμερα το όργανο παίζεται στην Τουρκία κυρίως από σαζίστες μουσικούς, χωρίς να έχει ανακτήσει τη θέση του στις παραδόσεις που παλαιότερα υπηρετούσε. Αντίθετα, το πολίτικο λαούτο γνώρισε άνθηση στην Ελλάδα, όπου έχει πλέον καθιερωθεί σε ρεπερτόρια που συνδέονται με την οθωμανική/τουρκική αστική μουσική και τις λαϊκές μουσικές παραδόσεις των Ρωμιών και, ευρύτερα, του Ελλαδικού χώρου.
Έχει τρεις διπλές χορδές και η μπάσα χορδή μονή.
Sachs Hornbostel Ταξινόμηση
Chordophones (3) > Composite chordophones (32) > Lutes (321) > Handle lutes (321.3) > Necked lutes (321.32) > Necked bowl lutes (321.321)
Περιγραφική Ταξινόμηση
Trivia
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 χρησιμοποίησε το όργανο αυτό μαθητής του Ross Daly, ο οποίος τότε μάθαινε πολίτικο λαούτο. Η μητέρα του πάτησε το όργανο κατά λάθος και έσπασε 4-5 ντούγιες και το καπάκι από μέσα. Ο οργανοποιός Παναγιώτης Καφετζόπουλος το επισκεύασε με τα ίδια ξύλα, με αποτέλεσμα η επισκευή να είναι σχεδόν αόρατη.
Η ονομασία λάφτα προέρχεται από την τουρκική προφορά της λέξης «λαούτο».
Μουσική Παράδοση
Οθωμανική/τουρκική μουσική (Köçekçe takım)
Μουσικό Σύστημα
Οθωμανικό/τουρκικό makam
Τεχνική Παιξίματος
Με πένα από πλαστικό
Στάση Παιξίματος
Καθιστά σε καρέκλα
Κούρδισμα
Λα - Ρε - Λα - Ρε
Έτος Απόκτησης
1986
Πηγή Απόκτησης
Ο Ross Daly παρήγγειλε και παρέλαβε το όργανο από τον κατασκευαστή στην Κωνσταντινούπολη.
Ιστορικό Επισκευών
Πρώτη επισκευή το 1992-1993 από τον Παναγιώτη Καφετζόπουλο. Δεύτερη επισκευή το 2019 από τον Νίκο Αγριμάκη.
Κατάσταση
5/5
Ιδιοκτήτης
Ross Daly
Έτος Κατασκευής
1986
Οργανοποιός
Turhan Demireli
Χώρα Κατασκευής
Κωνσταντινούπολη
Κατασκευή
Με ντούγιες
Πλήθος Χορδών
7
Υλικά
Οι ντούγιες από ξύλο μουριάς και καραγάτσι (μικτό), νάυλον χορδές, μπερντέδες από νάυλον, ο κάτω καβαλάρης από ξύλο και ο πάνω από κόκκαλο.
Τάστα
Μπερντέδες (τουρκικό λαϊκό σύστημα)
Σημάνσεις
Σφραγίδα Turhan Demireli
Οπτικοακουστικά παραδείγματα
Αναφορές
Ανωγειανάκης, Φ. 1991. Ελληνικά λαϊκά μουσικά όργανα. Μέλισσα.
Elias, N. 2012. Lavta, étude pour un luth d'Istanbul. ISIS.
Feldman, W. 2002. ‘Ottoman Turkish Music: Genre and Form’. In The Garland Encyclopedia of World Music, Vol. 6 - The Middle East, edited by V. Danielson, S. Marcus, and D. Reynolds, 113-128. Routledge.
Feldman, W. 2000. ‘Ottoman Music’, accompanying booklet to CD Osmanlı Türk Müziği Antolojisi, Lâlezâr topluluğu [Ottoman Turkish Anthology, Lâlezâr ensemble]. Istanbul: Kültür A.Ş., İstanbul Büyğkşehir Belediyesi.
Στεφανίδης, Ν. 1998. Οι ορχήστρες «λεπτών οργάνων» στα κέντρα της Πόλης. Στο Ρωμηοί συνθέτες της Πόλης (17ος-20ός αιώνας), Χ. Τσιαμούλης και Π. Ερευνίδης, 288-290. Δόμος.
Δισκογραφία
Ελεύθερο σημείο, Συναύγεια, Gulistan, Κύκλος στο σταυροδρόμι, Lunar







