Τοξωτό χορδόφωνο με μακρά ιστορική παρουσία στο Ιράν. Αποτελεί το βασικό τοξωτό έγχορδο της ιρανικής κλασικής μουσικής.
Λεπτομέρειες
H παρουσία του kamāncheh (περσ. «μικρό δοξάρι») στο Ιράν τεκμηριώνεται τουλάχιστον από τον 15ο αιώνα, ενώ το όργανο μνημονεύεται ήδη από τον Nezami Ganjavi (1141–1203). Χρησιμοποιείται τόσο στην κλασική μουσική όσο και στις λαϊκές παραδόσεις των Τουρκμένων και των Lur στο νοτιοδυτικό Ιράν, καθώς και των Κούρδων στον βορρά και στο Khorasan. Συγγενείς μορφές απαντώνται στην Αρμενία (k’emanch’a), το Αζερμπαϊτζάν (kamancha), τη Γεωργία (kemanche), την Ανατολία, τα Βαλκάνια και τον αραβικό κόσμο.
Όπως και στην αζέρικη (kamancha) μορφή του, το ιρανικό kamāncheh διαθέτει συνήθως τέσσερις χορδές και σφαιρικό ηχείο, κατασκευασμένο είτε από ξύλινες ντούγιες είτε σκαφτό από ενιαίο κομμάτι ξύλου. Το ηχείο καλύπτεται με μεμβράνη από δέρμα ζώου ή ψαριού, επάνω στην οποία στηρίζεται ο καβαλάρης. Ο στρογγυλός βραχίονας καταλήγει σε μεταλλική ή ξύλινη αιχμή (spike), η οποία διαπερνά το σκάφος και λειτουργεί ως στήριγμα κατά το παίξιμο.
Στο σύγχρονο Ιράν, το kamāncheh παραμένει βασικό όργανο τόσο της κλασικής όσο και των λαϊκών μουσικών παραδόσεων και χρησιμοποιείται σολιστικά ή σε οργανικά σύνολα. Στη νεότερη πρακτική έχει καθιερωθεί και το βιολί.
Το 2017, η τέχνη κατασκευής και παιξίματος του kamāncheh /kamancha αναγνωρίστηκε ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της UNESCO (Art of crafting and playing with Kamantcheh/Kamancha, Ιράν, Αζερμπαϊτζάν)
