Tοξωτό χορδόφωνο που απαντά στο Πακιστάν, την Ινδία (ιδίως στο Punjab και τη Δυτική Βεγγάλη), και στο Μπανγκλαντές. Χρησιμοποιείται κυρίως ως συνοδευτικό όργανο της φωνής στην αστική λαϊκή και κλασική μουσική, ενώ σπανιότερα παίζεται ως σολιστικό όργανο.
Περιγραφή
Το esrāj είναι σχετικά σύγχρονο όργανο, ένα υβρίδιο μεταξύ sitār και sāraṅgī, και συγγενεύει στενά με το dilrubā (Ινδία–Πακιστάν–Αφγανιστάν). Διαθέτει βραχίονα με κυρτά μεταλλικά τάστα παρόμοιο με του sitār, μηχανικά κλειδιά τύπου κιθάρας, καθώς και ηχείο καλυμμένο με δέρμα. Το dilrubā είναι γενικά μεγαλύτερο σε μέγεθος και χαμηλότερο σε τονικό ύψος, ενώ το ηχείο του είναι λιγότερο καμπυλωτό και θυμίζει περισσότερο το ορθογώνιο, στενωμένο ηχείο του sāraṅgī.
Στη σύγχρονη πρακτική της κλασικής μουσικής της βόρειας Ινδίας (Hindustani) χρησιμοποιείται κυρίως ως συνοδευτικό όργανο της φωνής, ενώ μπορεί να έχει και σολιστικό ρόλο ή να παίρνει τη θέση του sāraṅgī ως όργανο μελωδικής συνοδείας σε σόλο tablā. Στη Δυτική Βεγγάλη και το Μπανγκλαντές το esrāj συνδέεται ιδιαίτερα με τη συνοδεία του έντεχνου φωνητικού ρεπερτορίου της Βεγγάλης
Dick, A. 2014. ‘Esrāj’. Grove Dictionary of Musical Instruments (2nd ed.), edited by Laurence Libin, vol. 2, 244-245. Oxford University Press.
Λάιος, Σ. 2021. Sangita Kiran: Ιστορία, θεωρία και πράξη της hindustani λόγιας μουσικής (Πρόλογος R. Daly, επιμέλεια: Α. Μπαλάντινα). ΙΕΜΑ - Κέντρο Μουσικής Πληροφόρησης.
